Serbest Tüketici Faturaları Nasıl Hesaplanır?

Fatura hesaplaması herkes için karmaşık görünen ama mantığı kavrandığında aslında kolay olan bir süreçtir. 01/04/2018 tarihinde yüksek tüketimli elektrik tüketicilerinin hayatına giren SKTT (Son Kaynak Tedarik Tarifesi), elektrik maliyetlerine yeni bir bakış açısı getirmiştir.

İlk olarak yıllık 50 milyon kWh olarak açıklanan serbest tüketici limiti; 2019 başında 10 milyon kWh, 2020 başında 7 milyon kWh, 2022 başında 3 milyon kWh ve 01.07.2022 itibarıyla 1 milyon kWh olarak güncellenmiştir. İlerleyen süreçte bu limitin düşmeye devam edeceği ve serbest piyasa koşullarında sıfırlanabileceği öngörülmektedir.

SKTT kapsamındaki abonelerin elektrik faturası, EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) tarafından yayınlanan ulusal birim fiyatlarından bağımsız olarak, tamamen piyasadaki anlık fiyat-kullanım ilişkisine göre hesaplanır. Ulusal tarifeye tabi aboneler, EPDK’nın veya farklı platformların hesaplama araçlarıyla faturalarını diledikleri an kolayca sorgulayabilirken; SKTT aboneleri anlık değişen veriler nedeniyle ya elle karmaşık hesaplar yapmak ya da verilerin açıklanmasını beklemek zorundadır. Apollo, SKTT yükünü hafifleterek fatura tutarlarını ve analizlerini müşterilerine anlık olarak sunabilmektedir.

SKTT Hesaplama Formülü:

• PTF (Piyasa Takas Fiyatı): EPİAŞ (Enerji Piyasası İşletmeleri A.Ş.) Gün Öncesi Piyasasında oluşan saatlik elektrik enerjisi birim fiyatıdır.
• YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması): Yenilenebilir enerji santrallerine ödenen teşviklerin piyasaya yansıyan aylık birim maliyetidir.
• KBK (Kurulca Belirlenen Katsayı): EPDK tarafından belirlenen resmi katsayıdır.

01/04/2018 İtibarıyla SKTT Limit ve KBK Gelişimi:

Bir Fatura Dönemi Nasıl Hesaplanır? (Örnek: Ekim 2024)

Ekim ayı 31 günden oluşur ve toplamda $24 \times 31 = 744$ ayrı saat dilimi vardır. Tüketicinin maliyeti hesaplanırken, o ayın her bir saatindeki tüketimi ile o saatteki PTF değeri çarpılır:

• 1 Ekim Saat 00:00 – 01:00 arası: PTF = 2.900,00 TL/MWh | Tüketim = 712,08 kWh
• 1 Ekim Saat 01:00 – 02:00 arası: PTF = 2.749,99 TL/MWh | Tüketim = 728,64 kWh
• … (744 saatin tamamı bu şekilde hesaplanır).

Ve diğer saatleri de aynı şekilde hesaplayalım,

744 saat için hesaplanan bu çarpımların toplamı, aylık toplam tüketime bölünerek tüketicinin kendisine ait Ağırlıklı Ortalama PTF’si (AOPTF) bulunur.

Örnek Senaryo Analizi: Ekim ayında Türkiye genel PTF ortalaması 2.574,15 TL/MWh olarak gerçekleşmiş olsun. Ancak örnekteki tüketicimiz elektriği daha pahalı saatlerde tükettiği için kendi AOPTF değeri 2.686,84 TL/MWh çıkmıştır.

Ay boyunca 78.563,52 kWh tüketen bu tüketici, elektriği verimsiz saatlerde kullandığı için Türkiye ortalamasına kıyasla sadece o ay 8.853,48 TL daha fazla ödemek durumunda kalmıştır.

Tüketicinin nihai enerji bedeli formülü (YEKDEM tahmini 368,02 TL/MWh olarak varsayılırsa) şu şekilde uygulanacaktır:

Aktif Enerji Birim Fiyatı: $(2.686,84 + 368,02) \times 1,0938$ (Eğer tedarikçi ile yapılan sözleşmede özel bir kâr marjı veya iskonto varsa bu hesaba ayrıca dahil edilir).

YEKDEM ve Mahsuplaşma Süreci

YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması), piyasaya birim maliyet olarak yansıyan fiyattır. Ancak YEKDEM, ilgili fatura dönemini takip eden ayın 15’inden sonra kesinleşerek açıklanır (Örneğin; Ağustos ayının kesin YEKDEM’i, Eylül’ün 15’inde belli olur).

Faturaların ayın başında kesilebilmesi için faturalandırma aşamasında ya EPDK’nın o ay için yayınladığı “Tahmini YEKDEM” değeri ya da bir önceki ayın değeri kullanılır. Daha sonra kesinleşen rakam ile faturada kullanılan tahmini rakam arasındaki fark, bir sonraki ayın faturasında mahsuplaşma (denkleştirme) işlemiyle düzeltilir.

YEKDEM Mahsuplaşması Nasıl Yapılır? Örneğin, Ağustos ayı faturası kesilirken; Temmuz ayında faturaya yansıtılan “Tahmini YEKDEM” ile sonradan açıklanan “Gerçekleşen Temmuz YEKDEM’i” arasındaki fark hesaplanır. Bu fark, Ağustos faturasına artı veya eksi yönde yansıtılır.

Mahsuplaşma Formülü: (Gerçekleşen Geçmiş Ay YEKDEM'i - Faturada Kullanılan Geçmiş Ay Tahmini YEKDEM'i) x Geçmiş Ay Tüketimi x KBK

Sürekli tahmini verilerle ilerlendiği için her ay geçmiş ayın mahsuplaşması yapılır. Bu durum fatura kontrolünü oldukça zorlaştırdığından, birçok tüketici hesaplanabilirlik adına tedarikçilerinden faturalarını ayın 15’inde (YEKDEM kesinleştikten sonra) kesmelerini talep etmektedir.

KBK Hakkında Önemli Bir Detay

8136 no’lu Kurul Kararı ile nihai elektrik fiyatını oluşturan Kurulca Belirlenen Katsayı (KBK), en fazla 1,0938 olarak sabitlenmiştir. Tedarik firmaları bu resmi katsayıyı kafalarına göre değiştiremezler (örneğin %2 yapamazlar). Tedarikçiler ancak bu yasal katsayı (1,0938) üzerinden tüketicilere indirim (iskonto) sunabilir veya formüle ek bir kâr marjı koyarak teklif verebilirler.

Faturaya Eklenen Diğer Kalemler

SKTT formülü ile Aktif Enerji Bedeli hesaplandıktan sonra, faturaya diğer yasal kalemler eklenir. (Eğer Çift Terimli tarifede değilseniz, aşağıdaki güç bedelini ihmal edebilirsiniz):

BTV (Belediye Tüketim Vergisi): Aktif Enerji Bedeli üzerinden Sanayi için %1, Ticarethane için %5 oranında uygulanır.

PTF Maliyeti: AOPTF x Tüketim x KBK

YEKDEM Maliyeti: Tahmini YEKDEM x Tüketim x KBK

YEKDEM Mahsubu: (Gerçekleşen Geçmiş YEKDEM – Tahmini Geçmiş YEKDEM) x Geçmiş Ay Tüketimi x KBK

Dağıtım Bedeli: Tüketim x Dağıtım Birim Bedeli

Güç Bedeli (Çift Terimliler İçin): Sözleşme Gücü x Güç Birim Bedeli

Apollo ile Faturalarınızı Tek Tıkla Hesaplayın ve Doğrulayın

Enerji maliyeti veya fatura hesaplamaları basit gibi görünse de anlık değişen veriler ve mahsuplaşmalar nedeniyle zaman alan, karmaşık süreçlerdir. Fakat içiniz rahat olsun; Türkiye’nin ilk ve tek yapay zeka destekli enerji izleme platformu Apollo IoT, tüm bu hesaplamaları sizin için anında ve hatasız yapar!

Apollo ile tüm tarife tiplerindeki (SKTT dahil) faturalarınızı hesaplayabilir, tedarikçinizden gelen faturanın doğruluğunu anında teyit edebilir ve en avantajlı tarifeleri görebilirsiniz. Enerji maliyetlerinizi düşürmek ve kontrolü elinize almak için geç kalmadan Apollo’ya geçin!